TYPY I RODZAJE SADZONEK, JAKIE NALEŻY WYBRAĆ DO ZAKŁADANIA PLANTACJI

Zrzut ekranu 2021-03-26 121118

Materiał, z jakiego założymy nasza plantacje jest jednym z głównych czynników powodzenia całej inwestycji w produkcje czerwonych owoców. Od tego jaki materiał wybierzemy i kiedy go
posadzimy ściśle uzależniony jest plon, który uzyskamy w danym roku lub roku następnym. Rynek oferuje szereg rozwiązań, które można dostosować do własnych możliwości finansowych
oraz agrotechnicznych.


Sadzonki dzielą się na dwie podstawowe grupy:
gołokorzeniowe, do których należą sadzonki typu frigo, WB (WAITING BED) oraz sadzonki zielone inaczej „kopane” i sadzonki z bryła
korzeniowa, do których zaliczamy sadzonki typu plug plants oraz tray plants. W niniejszym materiale przedstawimy poszczególne typy sadzonek wraz z ich wadami i zaletami.

Sadzonki „kopane” to materiał pozyskiwany z mateczników jesienią i sadzony bezpośrednio
do gruntu nie dalej jak do połowy września, lecz w praktyce często sadzonki kopane wysadzane
są w październiku lub nawet w listopadzie, jeśli pogoda na to pozwala. Rośliny młode rosną
przez następny sezon w gruncie. W tym czasie usuwa się z nich kwiaty, co stymuluje wyrastanie
rozłogów. Pojawiające się na rozłogach rozetki ukorzeniają się w międzyrzędziach. Wykopane i posortowane na klasy jakościowe
sadzonki trafiają do plantatorów. Późno sadzone rośliny nie mają z reguły czasu na dobre ukorzenienie
się i zawiązanie odpowiedniej liczby koron i kwiatostanów. Takie rośliny w kolejnym roku mają z reguły po jednym lub dwa pędy
kwiatostanowe, a niektóre słabsze mogą ich nawet nie wytworzyć. Uzyskane owoce są z reguły małe i słabej jakości, co powoduje, że
w większości przypadków na takich plantacjach nie prowadzi się zbioru. Na młodych plantacjach wręcz zaleca się usuwanie
pojawiających się kwiatów i owoców. Podstawowa wada tego rodzaju sadzonek jest
to, ze na właściwy plon trzeba czekać ok. 21 miesięcy od założenia plantacji. Przez prawie dwa lata o rośliny należy dbać, zapewniając im optymalne warunki wzrostu i rozwoju. Często jednak z braku czasu lub w celu ograniczenia
kosztów nie wykonuje się wszystkich niezbednych
zabiegów. Te zaniechania odbijają się w roku głównego plonowania. Z tego powodu w wielu gospodarstwach odchodzi się od tego typu sadzonek. Coraz mniej takich roślin produkuje
się również w kwalifikowanych szkółkach.


Materiał do rozmnażania pozyskiwany jest z mateczników w okresie tuż przed zimowym spoczynkiem roślin tj. około listopada, ale moment wykopania sadzonek określa się osobno dla każdej z odmian. Sadzonki są sortowane według klas, a następnie trafiają do chłodni, gdzie w temp. od -2 do -1ºC przechowywane są
do czasu wysyłki do klienta.
Sadzonki figo po rozmrożeniu bardzo szybko wznawiają wegetacje, dlatego należy wysadzac
je jak najszybciej. Bardzo ważny jest sposób wysadzania sadzonek frigo i od niego w duzej mierze zależy czy sadzonki będą rozwijały się prawidłowo. Trzeba zwrócić szczególna uwagę, na to, aby korzeń nie był podwinięty!

Podwinięte korzenie mają negatywny wpływ na rozwój całego systemu korzeniowego, w
skrajnych przypadkach mogą spowodować zamieranie roślin. Jeżeli system korzeniowy jest
zbyt długi, można go skrócić, jednak nie więcej niż do 30% jego pierwotnej długości. System korzeniowy jest magazynem cennych składników odżywczych, wiec skracanie go, powoduje ograniczanie dostępu naturalnych
zapasów, które sadzonka posiada i za które

plantator zapłacił kupując ja ze szkółki. Pamiętać należy, że skracając system korzeniowy pozostawiamy „ranę”, poprzez która do wnetrza rośliny mogą dotrzeć patogeny lub szkodniki (m.in. nicienie). W związku z tym, gdy odcięliśmy fragment systemu korzeniowego, pamietajmy aby powstała “ranę” odpowiednio zabezpieczyć przed chorobami i szkodnikami. Zważywszy na fakt, ze sadzonki frigo po rozmrożeniu szybko rozpoczynają wegetacje, trzeba zapewnić im prawidłowe warunki wzrostu korzeni włośnikowych. Ważne jest zagwarantowanie odpowiedniej ilości wody w podłożu. Zalecane jest zamoczenie korzeni takich roślin tuż przed posadzeniem w roztworze preparatów stymulujących wzrost systemu korzeniowego. Bardzo dobrze w tej roli sprawdza się np. Humik stężenie 0,3% tj. 300ml preparatu na 100l wody. Młode sadzonki można tez moczyć w roztworze fosforynu potasu lub podawać za pomocą fertygacji preparat tuz po sadzeniu np. FosActiv Fertygacja. Sadzonki frigo dzieła się na kategorie w zależności od wielkości korony od B najmniejsza do A++ największą. Wśród kategorii wyróżniamy zatem B, A-, A, A+ oraz A++. Istnieją drobne różnice w klasyfikacji. Poniższa tabela pokazuje przykładowe rozmiary poszczególnych kategorii
dla wybranych szkółek.


Sadzonki typu firgo można wykorzystywać do zakładania
plantacji w polu i pod osłonami, na podwyższonych zagonach oraz w uprawie „na płasko”, w glebie
lub w podłożach, w szklarniach czy tunelach. Ich zaleta jest fakt, iż po upływie ok. 4 tygodni po posadzeniu rośliny zakwitają zaś po kolejnych ok. 4 tygodniach
wchodzą w okres owocowania. Dotyczy to wszystkich typów sadzonek, z tym ze największy
potencjał plonotwórczy mają sadzonki frigo A++ i A+,
zaś najmniejszy A- i B.

Warto wiedzieć, ze dobrej jakosci
sadzonka A++ już w szkółce może mieć wykształcone dwie korony! Jest to typowe dla droższych sadzonek wielokoronowych WB. Frigo z założenia jest sadzonka jednokoronowa. W kolejnych latach rośliny posadzone z sadzonek
typu frigo owocują już w klasycznych dla danej odmiany terminach. Tego typu sadzonki można sądzić wiosna (od końca okresu przymrozkowego do
końca maja) wybierając klasy A lub A+, aby rośliny jeszcze w tym samym roku weszły w okres owocowania i wydały plon w sterowanym systemie uprawy.
Czasami praktykowany jest termin letniego (czerwiec-sierpień) sadzenia ze zbiorem owoców w przyszłym sezonie. Po założeniu z nich uprawy należy systematycznie usuwać wszystkie kwiaty, aby rośliny rozwijały sie prawidłowo i zapewniły optymalne plonowanie
w roku następnym. Sadzonki frigo typu A– i B należy sądzić do gruntu nie później niż w czerwcu. Posadzenie takich roślin w lipcu lub później może skutkować
słabszym przygotowaniem ich do spoczynku zimowego oraz ewentualnymi uszkodzeniami koron przy niekorzystnych zimowych warunkach atmosferycznych.

Sadzonka wielokoronowa WB (WAITING BED)
to już ostatni rodzaj sadzonki gołokorzeniowej.

Cykl produkcyjny tego typu roślin rozpoczyna się od posadzenia na zagonach w dużym zagęszczeniu
sadzonek figo klasy B. Rośliną regularnie usuwa się pędy kwiatostanowe. W niektórych szkółkach produkcje taka realizuje się poprzez wczesne wykopanie
z mateczników pierwszych ukorzenionych rozetek, które sadzi się w dużym zagęszczeniu. Postępuje się tak po to, aby przez kilka miesięcy rośliny już w szkółce – do czasu ich wykopania i umieszczenia w chłodni – zbudowały odpowiednio duza
liczbę koron i wykształciły w nich pędy kwiatostanowe. Sadzonki WB, podobnie jak frigo, po zbudowaniu
odpowiednio dużego potencjału plonotwórczego są wykopywane, sortowane i umieszczane w chłodni. Rzadko wykorzystywane są do zakładania plantacji w
otwartym polu – w tej technologii znacznie częściej wybiera się materiał typu frigo. Znacznie częściej sadzonki WB wykorzystuje się do zakładania plantacji
truskawek pod osłonami w glebie lub substratach. Tego typu rośliny dobrze sprawdzają się w uprawie
sterowanej z przeznaczeniem na tzw. 60-dniowy zbiór. Oznacza to, ze po upływie ok. 60-70 dni od
posadzenia wchodzą one w okres owocowania. Często już w szkółce mają w koronach wykształcone
pędy kwiatostanowe. Dzięki temu krótko po posadzeniu można uzyskać plon z rośliny na poziomie
ok. 0,5 nawet do 1 kg z rośliny. Aby jednak było to możliwe, konieczne jest precyzyjne dostosowanie
do uprawy wszystkich zabiegów agrotechnicznych. Tego typu materiał z reguły produkowany jest w szkółkach na wcześniejsze zamówienie plantatora.
Jest to materiał drogi, ale w odpowiednich warunkach
sterowanej uprawy bardzo opłacalny – zwłaszcza wtedy, gdy naszym celem jest dostarczenie owoców na rynek poza klasycznymi terminami ich
dostępności z upraw klasycznych polowych. Sadzonki z grupy sadzonek z bryła korzeniowa
typu Plug Plants oraz Tray Plants to materiał zyskujący \coraz większa rzesze odbiorców.


O przewadze tego typu materiału nasadzeniowego stanowi wykształcona bryła korzeniowa, na którą składa się masa korzeni oraz podłoże używane przy produkcji takich sadzonek. Dzięki bryle korzeniowej rośliny mają łatwiejszy „start” i wzrost na początkowym etapie uprawy, w porównaniu z sadzonkami z gołymi korzeniami. Zarówno Tray Plants jak i Plug Plants przygotowuje się w bardzo podobny sposób, główne różnice to materiał, z którego powstają, wielkość doniczki oraz
termin wysadzania.

W okolicach połowy czerwca ze specjalnie do tego przeznaczonych roślin matecznych pobiera się rozetki tzw. tipsy i umieszcza się je w wielodoniczce (multiplacie)
w specjalnie do tego celu przygotowanym substracie. Wielkość multiplatu jest uzależniona od standardów panujących w danej szkółce i nie jest ujednolicona dla wszystkich szkółek. Zazwyczaj wykorzystuje się wielodoniczki o pojemności pojedynczej komórki ok. 118 ml, która jest wysoka, ale wąska, dzięki czemu rośliny łatwo się sadzi korzystając z różnego typu sadzarek. Tak przygotowane rośliny ustawia się na mateczniku.
Rozsadnik znajduje się w otwartym polu, specjalnie wyprofilowanym i z odpowiednio przygotowanym
systemem melioracyjnym (system rowów kanałów, rur i przepustów), służącym do odprowadzania
nadmiaru wody. Nad paletami rozsadowymi, w których znajdują młode rośliny, instalowane są systemy zraszaczy uruchamianych na kilka minut, co kilkanaście minut. System zazwyczaj sterowany jest automatycznie i wyłącza się, gdy pada deszcz.

W okolicach połowy czerwca ze specjalnie do tego przeznaczonych roślin matecznych pobiera się rozetki tzw. tipsy i umieszcza się je w wielodoniczce (multiplacie)
w specjalnie do tego celu przygotowanym substracie. Wielkość multiplatu jest uzależniona od standardów panujących w danej szkółce i nie jest ujednolicona dla wszystkich szkółek. Zazwyczaj wykorzystuje się wielodoniczki o pojemności pojedynczej komórki ok. 118 ml, która jest wysoka, ale wąska, dzięki czemu rośliny łatwo się sadzi korzystajac z różnego typu sadzarek. Tak przygotowane rośliny ustawia się na mateczniku.
Rozsadnik znajduje się w otwartym polu, specjalnie wyprofilowanym i z odpowiednio przygotowanym
systemem melioracyjnym (system rowów kanałów, rur i przepustów), służącym do odprowadzania
nadmiaru wody. Nad paletami rozsadowymi, w których znajdują młode rośliny, instalowane są systemy zraszaczy uruchamianych na kilka minut, co kilkanaście minut. System zazwyczaj sterowany jest automatycznie i wyłącza się, gdy pada deszcz.

wysadzać w miejsce docelowe do końca sierpnia a najpóźniej w pierwszych dniach września. Z tego typu roślin, w roku następnym można zebrać przeciętny plon równy ok. 75% potencjału plonotwórczego Sdanej odmiany, z której zakładamy plantacje.

Tray Plants
Sadzonki Tray Plants produkowane są z sadzonek frigo B, a nie tak jak w przypadku Plug Plats z rozetek.
Jest też znaczącą różnica w pojemności pojedynczej doniczki. Tak jak wspomnieliśmy powyżej, w przypadku Plug Plants pojemność doniczki to około 118 ml, natomiast w przypadku Mini Tray, wynosić ona zazwyczaj ok. 135 ml, a Tray Plants dochodzi do 250 ml.

W związku z większa pojemnością pojedynczej doniczki, w paletce rozsadowej, w produkcji sadzonek
typu tray plants zużywa się więcej podłoża. Dzięki temu bryła korzeniowa jest większa, a rośliny mogą tworzyć bardziej rozbudowany system korzeniowy i
większa liczbę koron, zawiązują również kwiatostany. Kolejna znaczącą różnica w przygotowaniu sadzonek jest czas, który spędzają na rozsadniku. Plug Plants
wysadza się po 8 tygodniach, natomiast Tray Plants
pozostaje na rozsadniku do czasu przed zimowego tj. do listopada/grudnia w zależności od tego w jakim klimacie dana szkółka się znajduje. Następnie rośliny wyjmuje się z doniczek, przekłada
do skrzynek i wkłada do chłodni. W temperaturze ok


-1ºC sadzonka przechodzi w stan spoczynku, który jest niezbędny do prawidłowego procesu wernalizacji. Po okresie spoczynku już od stycznia roku następnego,
zamrożone sadzonki można dostarczać klientom do zakładania upraw. W praktyce z sadzonek typu
Tray Plants zakłada się uprawy w ogrzewanych obiektach szklarniowych lub tunelowych, w celu uzyskania wysokiego plonu handlowego w oczekiwanym okresie. Sadzonka taka może być wysadzana w dowolnym momencie i wchodzi w owocowanie po około 40-60 dniach w zależności od odmiany. Tray Plants posiada niezwykły potencjał jeżeli chodzi
o produktywność i jest idealna do produkcji sterowanej. Owoce są duże i dobrej jakości. Niestety jest to sadzonka droga, dlatego nadal jest wykorzystywana dość rzadko.
Dzięki zastosowaniu różnych typów sadzonek oraz różnych odmian truskawki, możemy prowadzić produkcje owoców przez długi czas. Dostarczając
odbiorcy w miarę możliwości wyrównany towar, wysokiej jakości, który na półce sklepowej będzie dostępny przez wydłużony okres czasu. Powyżej przedstawiliśmy wszystkie typy sadzonek, jakie mogą zostać wykorzystane przez plantatora.

Rodzaj sadzonki zawsze trzeba dostosować do swoich możliwości agrotechnicznych i finansowych,
nie mniej jednak wybór jest na tyle duży, ze każdy znajdzie cos dla siebie. Mamy nadzieje, iż powyzszy
materiał ułatwi Ci dokonanie wyboru. Bardzo ważną kwestia, która należy poruszyć na
końcu tego materiału, jest źródło pochodzenia sadzonek, z których zakładamy plantacje. Niestety nadal wielu plantatorów, do tego cel używa materiału pochodzącego z własnych rozsad lub pozyskuje z nielegalnego źródła. W tej kwestii należy pamiętać przede wszystkim, iż większość odmian, są to odmiany licencjonowane i rozmnażanie ich oraz handel nimi są nielegalne!
Legalny handel mogą prowadzić podmioty posiadające odpowiednie zezwolenia i umowy z właścicielami odmiany. Takie praktyki mogą być powodem problemów prawnych oraz
kar, jakie może nałożyć na nieuczciwego plantatora
właściciel odmiany. Po drugie, to o czym często się zapomina to fakt, iż w ten sposób rozmnażana sadzonka jest dużo gorszej jakości,
a co za tym idzie pogarsza się również jakość plonu. Sadzonki produkowane na “własna rękę”

są często “nośnikami” patogenów lub szkodników, a owoce z nich uzyskiwane tracą znacząco
na jakości (są drobniejsze, a plony mniejsze)! Można powiedzieć jasno – w ten właśnie sposób
“psuje się” odmianę i jej wartość rynkowa! Jednocześnie rynek owoców deserowych zmienia
się obecnie bardzo dynamicznie na rzecz wysokiej jakości owoców, których nie da się uzyskać ze słabej jakości materiału nasadzeniowego.
Wysoka jakość można uzyskać dzięki dobrej sadzonce, ale również poprzez właściwe zarządzanie cała plantacja. W obecnej chwili,
każdy plantator uprawiający truskawkę powinien wziąć ten fakt pod uwagę. Pozorne oszczędności na najważniejszych elementach uprawy w dłuższej perspektywie skazują nas na niepowodzenie i problemy tj. słaba jakość owoców, niskie plony i większe problemy na
plantacji.